Italië is meer dan Rome en Florence. Het land heeft een landschappelijke variatie die vrijwel nergens in Europa wordt geëvenaard: van besneeuwde Alpentoppen en een actieve vulkaan tot turquoise bergmeren, witte kliffen en de golvende heuvels van Toscane. Wij kozen de 8 mooiste.
Veel reizigers ontdekken de landschappen van Italië pas als bijvangst - op weg naar een stad of langs de snelweg. Dat is zonde. Hieronder acht landschappen die een reis op zichzelf waard zijn.
1. Valle d'Aosta
Valle d'Aosta ligt in het uiterste noordwesten van Italië, ingeklemd tussen de Alpen en de Mont Blanc. Het is de kleinste regio van het land - maar qua landschap is het reuzenformaat. De vallei wordt aan alle kanten omgeven door besneeuwde bergtoppen, en op de steile hellingen groeien de hoogst gelegen wijngaarden van Europa.
Wie met de auto vanuit Nederland of België naar Italië rijdt, passeert Valle d'Aosta bijna automatisch via de Mont Blanc-tunnel of de Grote Sint-Bernardpas. Wij raden aan om daar een dag of twee extra voor uit te trekken in plaats van er doorheen te rijden. De combinatie van middeleeuwse kastelen, alpenweiden en bergdorpjes maakt het tot een van de best bewaarde geheimen van Noord-Italië.
2. Lago di Braies
Lago di Braies in Zuid-Tirol is een van de bekendste reisfoto-locaties van Europa - en als je er eenmaal bent, begrijp je waarom. Het helderblauwe water weerspiegelt de omringende Dolomieten zo scherp dat het bijna geschilderd lijkt. Het meer is klein genoeg om op een ochtend rond te wandelen, maar groot genoeg om je volledig te omringen met dat alpine landschap.
De wandeling ernaar toe is onderdeel van de ervaring: een rustig bospad door de Dolomieten dat op zichzelf al de moeite waard is. Ga vroeg - bij voorkeur voor 8 uur 's ochtends. In het hoogseizoen is het parkeerterrein snel vol en neemt het aantal selfie-stokken snel toe. In de vroege ochtend heb je het meer bijna voor jezelf.
3. Cascate del Mulino
Bij het Toscaanse stadje Saturnia borrelt een ondergrondse warmwaterbron op die niet in een resort of wellnesscentrum ligt, maar gewoon open en vrij toegankelijk in de natuur. Het water heeft een constante temperatuur van zo'n 37 graden en stroomt via terrassen en kleine watervallen naar beneden - de Cascate del Mulino.
Er zijn geen kleedhokjes en er wordt geen entree gevraagd. Je parkeert, loopt vijf minuten en stapt het warme water in. Wij vinden dit een van de meest bijzondere gratis ervaringen in heel Italië. Het wordt beweerd dat het mineraalrijke water goed is voor de luchtwegen - of dat klopt weten we niet, maar het ontspannen werkt in ieder geval gegarandeerd.
4. Scala dei Turchi
De Scala dei Turchi bij Agrigento op Sicilië is een van de meest onwerkelijke kustlandschappen van Europa. Witte kliffen van kalkmortel steken scherp af tegen de diepblauwe Middellandse Zee - en het gesteente glinstert in het zonlicht alsof het nat is, ook als het droog staat.
De naam betekent "trap van de Turken" en verwijst naar de Ottomaanse piraten die hier ooit aanlegden. De zee slijt de kliffen langzaam weg, wat betekent dat het landschap langzaam maar zeker verandert. Wij zetten dit bewust op de lijst als een van die plekken die je nu moet bezoeken - niet over tien jaar. Combineer het met een bezoek aan de Griekse tempels van Agrigento, die op minder dan tien kilometer afstand liggen.
5. Vulkaan Etna, Sicilië
De Etna is de grootste actieve vulkaan van Europa en domineert het oosten van Sicilië. Je ziet hem vanuit Catania, vanuit de kustplaatsen en zelfs vanaf de veerboot als je van het vasteland komt. Op heldere dagen torent hij imposant boven de rest van het eiland uit - en soms waaft er een dunne rookpluim uit de top.
De Etna is goed te voorspellen en de uitbarstingen vinden doorgaans plaats via zijkraters, niet de hoofdtop. Wandelen op de hellingen is dan ook heel normaal - er zijn begeleide tochten tot hoog op de vulkaan. Het landschap is surrealistisch: zwarte lavavelden naast groene wijnbergen, want de vulkanische grond is buitengewoon vruchtbaar. De wijnen van de Etna-regio horen inmiddels tot de betere van Italië.
6. De Dolomieten
De Dolomieten zijn UNESCO-werelderfgoed en worden door veel alpinisten en wandelaars beschouwd als het mooiste gebergte van Europa. De rotsen hebben een warme oker- en roze tint die bij zonsopgang en zonsondergang oplicht - het fenomeen heet Enrosadira en is een van de redenen waarom mensen er keer op keer naartoe komen.
Het gebied is enorm en strekt zich uit over meerdere provincies en nationale parken. Er zijn wandelpaden voor alle niveaus, van eenvoudige bosroutes tot via ferratas voor gevorderden. In de winter is het een uitstekende skibestemming, in de zomer een wandelparadijs. Wij raden aan om minstens drie dagen uit te trekken - dan kun je meerdere valleien verkennen en het gebied wat meer op je gemak in je opnemen. Bekijk ook de mogelijkheden om te overnachten in de Dolomieten.
7. Val d'Orcia, Toscane
Val d'Orcia in Toscane is het landschap dat je kent van de postkaarten: glooiende heuvels, wijngaarden, een eenzame boerderij, een rij cipressen langs een witte grindweg. Het is geen toeval dat het eruitziet als een schilderij - het is al eeuwenlang een inspiratiebron voor kunstenaars en de reden waarom Toscane tot het collectieve beeld van Italië is geworden. Terecht heeft UNESCO het gebied aangewezen als werelderfgoed.
De mooiste beelden van Val d'Orcia maak je bij zonsopgang of zonsondergang, wanneer het gouden licht schuin over de heuvels valt. Rijd in de vroege ochtend de grindwegen op - geen GPS nodig, gewoon de wegen die de mooiste uitzichten bieden. Langs de route liggen kleine plaatsen zoals Pienza en Montalcino, elk met goede restaurants en lokale wijnen.
8. Arcipelago di La Maddalena, Sardinië
Voor de noordkust van Sardinië liggen tientallen kleine eilanden met kristalhelder water in tinten die variëren van turquoise tot diepblauw. Het Arcipelago di La Maddalena is een nationaal park en daardoor grotendeels ongerept gebleven - geen massatoerisme, geen grote resorts, wel verborgen baaitjes die je alleen per boot kunt bereiken.
Het hoofdeiland La Maddalena heeft een compacte maar levendige kern met restaurants en een haven. Van daaruit kun je per huurboot de omliggende eilanden verkennen - Spargi, Budelli (met het beroemde roze strand) en Santo Stefano. Wij vinden dit archipel een van de mooiste kustlandschappen die Europa te bieden heeft, en het is verrassend weinig bezocht door Nederlandse reizigers.
Wat is het mooiste landschap van Italië?
Dat hangt sterk af van wat je zoekt. Voor rauwe bergschoonheid zijn de Dolomieten of Valle d'Aosta onverslaanbaar. Voor het iconisch Toscaanse plaatje is Val d'Orcia de referentie. Wie iets totaal anders wil - een actieve vulkaan, witte kliffen of kristalheldere eilandwateren - vindt dat op Sicilië en Sardinië. Wij zouden zelf kiezen voor de Dolomieten in de herfst: weinig toeristen, spectaculair licht en de kleurrijke bergdorpjes op hun mooist.
Is de Etna gevaarlijk om te bezoeken?
De Etna is een actieve vulkaan, maar is goed gemonitord door Italiaanse vulkanologen. Uitbarstingen vinden vrijwel altijd plaats via zijkraters en zijn doorgaans voorspelbaar. Wandelen op de lagere hellingen en via begeleide tochten naar de hogere zones is normaal en veilig. Bij verhoogde vulkanische activiteit worden wandelaars tijdig gewaarschuwd en bepaalde zones afgesloten. Zelfstandig de top benaderen zonder gids is niet toegestaan.